Trang chủ Tin tức Tin tức liên quan Mô hình trồng cây nuôi cá khép kín Aquaponics

Mô hình trồng cây nuôi cá khép kín Aquaponics

 

 Trong bài viết này, chúng tôi muốn giới thiệu đến bạn mô hình nuôi trồng kết hợp giữa vườn cây và ao cá, đây là mô hình có tên khoa học là Aquaponics.

 

Aquaponics là gì?

 

Thuật ngữ Aquaponics là sự kết hợp từ Aquaculture (nuôi trồng thủy sản) và Hydroponics (thủy canh).

Aquaponics là một hệ thống canh tác mới và đầy tiềm năng trong tương lai ở Việt Nam và trên thế giới. Aquaponics dựa trên các hệ thống sản xuất như chúng ta đã biết trong tự nhiên.

 

he-thong-aquaponics-3 

 

Hệ thống thủy canh đòi hỏi người quản lý phải có trình độ kỹ thuật nhất định và tương đối khó khăn trong việc bổ sung chất dinh dưỡng (phân bón, các yếu tố vi lượng,...) tối ưu cho sự phát triển của cây trồng. Nước trong hệ thống thủy canh cần phải được thay định kỳ và sau đó phải bổ sung dinh dưỡng cho phù hợp với sự phát triển của cây. Điều này gây tốn kém, khó khăn cho vận hành hệ thống và gây ô nhiễm môi trường.

 

Nuôi trồng thủy sản tập trung vào việc tối đa hóa sự tăng trưởng của cá trong bể hoặc ao nuôi. Cá nuôi trong bể thường có mật độ khá cao, khoảng 10kg/100 lít nước và cần phải thay nước khoảng 20-50% mỗi ngày. Điều này gây tốn kém trong vận hành và gây ô nhiễm môi trường khi mà nước thải trong bể cá chứa một lượng cao amonia và chất thải rắn từ cá.

 

Aquaponics là sự kết hợp của cả hai hệ thống: nuôi trồng thủy sản và thủy canh. Sự kết hợp này mang lại lợi ích thiết thực và tính độc đáo của Aquaponics. Thay vì bổ sung phân bón và các hóa chất để trồng cây, Aquaponics sử dụng chất thải từ cá nhờ sự chuyển hóa từ các loài vi sinh vật thành chất dinh dưỡng cần thiết và đầy đủ cho sự phát triển của cây. Ngược lại, thay vì xả nước ra môi trường, Aquaponics sử dụng cây trồng để làm sạch nước và trả lại cho bể cá. Nước này có thể được tái sử dụng vô thời hạn và chỉ cần thay thế khi nó bị mất do bay hơi. Đây là một hệ thống tuần hoàn khép kín hoàn hảo.

 

he-thong-aquaponics

 

Tại sao lại sử dụng Aquaponics?

Rau củ hoàn toàn tươi và có hương vị tự nhiên nhất.

Hoàn toàn ″hữu cơ″ và được sản xuất trong hệ thống do bạn quản lý.

Không chứa thuốc trừ sâu, diệt cỏ hoặc phân bón độc hại.

Tiết kiệm nguồn nước so với sản xuất truyền thống.

Tốc độ tăng trưởng và sản lượng cao.

Không cần đất để trồng cây.

Không cần diện tích lớn, đặc biệt là ở các đô thị.

Cá tươi, sạch và đặc biệt không chứa kháng sinh hay chất độc hại.

Tiết kiệm chi phí mua thực phẩm cho gia đình.

Bảo vệ môi trường.

 

Ai có thể sử dụng Aquaponics?

Mọi người đều có thể sử dụng Aquaponics vào nhiều mục đích khác nhau. Cá nhân sẽ yêu thích sự dễ dàng và tính linh hoạt của Aquaponics để phát triển sản xuất mà không cần đất hoặc phải lo lắng về các tác nhân gây bệnh và các bệnh lây truyền qua đất. Sản xuất thực phẩm tại nhà không chỉ có ý nghĩa về mặt kinh tế mà còn giúp mọi thành viên trong gia đình hiểu hơn về mối quan hệ giữa thực phẩm, thiên nhiên và môi trường, thông qua việc chăm sóc cây trồng, cá nuôi các thành viên trong gia đình càng có điều kiện gần gũi nhau hơn và gắn bó hơn. Bạn hoàn toàn an tâm về bữa ăn của mình và biết chắc rằng mình đang ăn loại thực phẩm an toàn nhất do chính gia đình bạn sản xuất. Ngoài ra, bạn cũng có thể thu được lợi nhuận từ việc mở rộng qui mô và thương mại các sản phẩm hữu cơ, sạch được sản xuất từ các hệ thống Aquaponics hầu như không có chất thải và bền vững. Bên cạnh đó, việc sử dụng Aquaponics trong trường học như là một công cụ để giảng dạy cho học sinh về sản xuất nông nghiệp bền vững cũng cần được xem xét và phổ biến.

 

 he-thong-aquaponics-4

 

Aquaponics có phức tạp không?

Thiết kế, xây dựng và vận hành hệ thống Aquaponics rất đơn giản. Nước giàu dinh dưỡng từ bể cá được bơm qua bể cạn trồng cây (growbed). Thay vì sử dụng đất để trồng cây như kiểu canh tác truyền thống, bạn có thể sử dụng hạt nhựa, sỏi hoặc các giá thể khác. Nước, chất thải rắn từ bể cá sẽ chảy qua lớp hạt nhựa hoặc sỏi và trở về bể cá. Khi đó, chất thải rắn sẽ được giữ lại trên bể cạn trồng cây và chất dinh dưỡng sẽ được cây trồng hấp thu. Một hệ thống Aquaponics đơn giản chỉ gồm một bể cá và một bể cạn trồng cây và việc xây dựng cũng như vận hành hệ thống này rất đơn giản. Tuy nhiên, khi đã có kinh nghiệm và muốn phát triển hơn với qui mô lớn bạn có thể xây dựng hệ thống với nhiều bể cá và nhiều bể cạn trồng cây hơn.

 

Tôi cần chuẩn bị dụng cụ gì để xây dựng hệ thống aquaponics?

Bể nuôi cá

Bể cạn trồng cây (grow bed)

Bơm nước

Bơm sụt khí

Cái lọc sinh học (biofiltration)

Hệ thống lọc cơ

Hệ thống ống xung quanh bể trồng cây để tưới tiêu và thoát nước

Cá giống và cây giống

Nguồn nước

 

Loại bể cá nào là phù hợp trong hệ thống aquaponics?

Tùy vào điều kiện và mục đích của mình mà bạn có thể chọn bể để nuôi cá phù hợp. Thông thường hay dùng bể nhựa, bạn chú ý là không được dùng bể đã từng đựng các loại háo chất để nuôi cá và nó có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của cá nuôi. Không nên chọn bể nhựa dạng "trong" vì như vậy ánh sáng sẽ xuyên qua và làm cho tảo phát triển trong hệ thống của bạn. Nên dùng nắm đậy bể nuôi cá để tránh ánh sáng chiếu vào làm tảo phát triển. Nên nhó là cá không cần hoặc cần rất ít ánh sáng để phát triển.

 

 he-thong-aquaponics-5

 

Độ sâu của bể trồng cây như thế nào?

Độ sâu của bể trồng cây thường từ 10 – 30 cm, điều này phụ thuộc vào hệ thống rể của cây trồng. Ví dụ, bạn trồng cà-rốt trong hệ thống thì cần độ sâu lớn hơn trồng các loại rau cải. Cũng cần chú ý là độ sâu cần thiết để đủ không gian cho vi khuẩn có lợi phát triển.

 

Loại bơm nước và bơm sụt khí nào tôi có thể sử dụng?

Trước khi mua bơm, bạn phải xem xét kích cỡ cho phù hợp với hệ thống của mình. Công suất của bơm nước phụ thuộc vào qui mô hệ thống của bạn và khoảng cách giữa bể cá và bể trồng cây (bơm này sẽ bơm nước từ bể cá lên bể trồng cây). Một yếu tố cũng quan trọng là độ bền của cái bơm sử dụng trong hệ thống. Bơm sử dụng liên tục nên bạn chú ý mua loại tốt để đảm bảo thời gian dùng lâu nhất. Ngoài ra cũng cần chú ý khi mua bơm là chọn loại thiết kế để sử dụng liên tục, vì có loại thiết kế theo dạng bơm – dừng – bơm,..

 

Chu trình Nitơ

Một yếu tố vô hình và giữ vai trò cực kỳ quan trong trong hệ thống Aquaponics là các vi sinh vật. Bạn không cần phải bổ sung vi khuẩn cho hệ thống Aquaponics, tự nó sẽ phát triển và giúp bạn vận hành hệ thống ổn định. Các vi khuẩn sẽ phát triển mạnh trong các bể cạn trồng cây (growbed) và giúp chuyển hóa các chất thải từ bể nuôi cá thành dạng dinh dưỡng phù hợp cho cây trồng phát triển. Bạn không cần phải cung cấp phân bón hóa học vào hệ thống vì điều này có thể làm phá vỡ sự cân bằng của quần thể vi sinh vật trong hệ thống và ảnh hưởng đến sự phát triển của cá.

Có hai loại vi khuẩn khác nhau tham gia vào quá trình chuyển hóa chất thải từ cá thành chất dinh dưỡng cho cây trồng là Nitrosomonas sẽ chuyển hóa amonia thành nitrit. Nitrit sau đó sẽ được chuyển hóa thành nitrate nhờ vi khuẩn Nitrobacter, các loài thực vật sau đó có thể tiêu thụ nitrate để phát triển.

 

Các yếu tố chính cho một hệ thống aquaponics thành công là gì?

Oxy hòa tan: cũng như con người, cá cần oxy để sống. Do đó, bạn phải chú ý đển việc đảm bảo hàm lượng oxy thích hợp cho tôm cá phát triển. Hàm lượng oxy hòa tan thường thấp vào lúc sang sớm và phụ thuộc vào nhiều yếu tó khác như mật độ tôm cá trong hệ thống, nhiệt độ nước, độ mặn,...Nên có bộ dụng cụ kiểm tra hàm lượng oxy hàng ngày để đảm bảo điều kiện tốt nhất cho cá tôm phát triển.

Nhiệt dộ nước: Nhiệt độ nước rất quan trong trong hệ thống. Nhiệt độ cao quá sẽ làm cá tôm bị sốc và có thể chết, nó cũng ảnh hưởng đến sự phát triển của cây trồng. Ngược lại, khi nhiệt độ xuống thấp cũng gây hại cho tôm cá và cây trồng trong hệ thống aquaponics của bạn. Nên theo dõi nhiệt độ thường xuyên và có biện pháp giữ ổn định nhiệt độ cho hệ thống aquaponics của bạn.

pH: pH cũng là một yếu tố quan trọng cần quan tâm theo dõi trong hệ thống của bạn. Giá trị pH thường thấp vào ban đêm và sang sớm. Bạn nên giữ pH ổn định trong khoảng > 7 là tố nhất.

 

Dinh dưỡng trong nước: Cả dinh dưỡng dạng NO3/NH4 (macro nutrients) và vi lượng (micro nutrients) đều cần thiết cho cây trồng trong hệ thống aquaponics. Phần lớn nguồn dinh dưỡng này đến từ chất thải của cá và một phần hòa tan từ thức ăn của cá. Trong một số trường hợp (thường là do chất lượng thức ăn của cá tôm kém) cần thiết phải bổ sung thêm một số nguyên tố vi lượng cần thiết cho cây trồng.

Kiểm soát chất lượng nước: Nên có bộ dụng cụ kiểm tra các yếu tố môi trường cần thiết để kiểm soát chất lượng nước nuôi cá trong hệ thống aquaponics của bạn. Bạn có thể ghi lại sự biến động trong suốt quá trình vận hành hệ thống để so sánh, đối chiếu và dùng như một tài liệu tham khảo cho những hệ thống khác mà có thể bạn sẽ phát triển trong tương lai.

 

 he-thong-aquaponics-6

 

Nguồn nước có thể sử dụng trong aquaponics như thế nào?

Cũng giống như nước dùng trong nuôi trồng thủy sản và trồng cây thông thường, nước sử dụng trong hệ thống aquaponics phải không chứa hóa chất độc hại, có rất ít hoặc không có chất rắn lơ lững. Nước trong là tốt vì bạn có thể quan sát cá, kiểm soát chất thải dưới đáy bể và xem lượng thức ăn có thể dư thừa trong bể. Nếu dùng nước khử trùng bằng chlorine, bạn phải chắc chắn rằng không còn tồn dư chrorine trong nước bằng cách test cẩn thận. Vì dư lượng chlorine có thể ảnh hưởng đến cá và hệ vi khuẩn có lợi trong hệ thống aquaponics của bạn.

 

Có thể trồng cây gì trong hệ thống aquaponics?

Nuôi cá gì và trồng cây gì trong hệ thống Aquaponics có lẽ là hai câu hỏi lớn nhất và khó khăn nhất trong thiết kế và xây dựng hệ thống Aquaponics. Bạn sẽ hỏi rằng loại cây trồng nào có thể phát triển trong hệ thống Aquaponics và câu trả lời là hầu như tất cả các loại cây trồng đều có thể thích ứng tốt với Aquaponics. Tuy nhiên, sự phát triển của cây trồng trong hệ thống

 

Aquaponics còn phụ thuộc rất nhiều vào việc thiết kế và vận hành hệ thống Aquaponics của bạn. Quan trọng nhất là mật độ cá nuôi và mật độ cây trồng phải phù hợp và cân bằng. Bạn nên theo dõi sự phát triển của cây trồng và sau đó mới quyết định là có tăng mật độ cá nuôi lên hay không. Nếu cây trồng phát triển tốt thì có nghĩa là với mật độ cá đó đủ cung cấp dinh dưỡng cho cây trong hệ thống Aquaponics của bạn, ngược lại bạn cần phải tăng mật độ cá nuôi lên. Vấn đề khí hậu thời tiết ở khu vực bạn sinh sống cũng rất quan trọng trong việc lựa chọn cây trồng phù hợp.

 

Tôi có thể nuôi con gì trong hệ thống aquaponics?

Đây có lẽ là câu hỏi mà bất kỳ ai mới tham gia xây dựng hệ thống Aquaponics đều thắc mắc. Có rất nhiều loài cá khác nhau có thể nuôi trong hệ thống Aquaponics, tùy thuộc vào điều kiện khí hậu thời tiết khu vực bạn sinh sống và các vật tư sẵn có của bạn. Tuy nhiên, bạn phải chú ý rằng cá tôm nuôi trong hệ thống BẮC BUỘT phải là loài nước ngọt, vì cây trồng trong hệ thống chỉ có thể phát triển khi được cung cấp nước ngọt! Ngoài ra, bạn cũng nên xác định mục đích của việc phát triển Aquaponics cho gia đình mình để chọn loài cá phù hợp. Chẳng hạn như bạn nuôi cá để ăn thịt hay chỉ để ngắm để chọn lựa loài cá phù hợp!? Điều này rất quan trọng và theo tôi bạn nên xác định trước khi xây dựng hệ thống để đảm bảo cá phát triển tốt nhất. Sau đây là danh sách các loài cá bạn có thể nuôi trong hệ thống Aquaponics của mình: nhóm cá da trơn (cá trê, cá tra,..); nhóm cá rô phi, điêu hồng; cá tai tượng; nhóm cá rô đồng, cá lóc, cá sặc rằn; nhóm cá chép, một số loài khác là tôm càng xanh, baba, rùa,...Bạn nên chú ý là nuôi tôm sẽ khó khăn hơn rất nhiều so với nuôi cá và đòi hỏi bạn phải nắm một số kỹ thuật cơ bản nhất định để có thể chăm sóc tôm nuôi trong hệ thống của mình.

 

 

Cho cá ăn như thế nào?

Tùy theo loài cá tôm mà có loại thức ăn phù hợp. Bạn nên dùng thức ăn viên công nghiệp (chế biến sẳn) vì tính tiện lợi và dể quản lý thức ăn dư thừa. Không nên dùng thức ăn tươi sống hay tự chế vì dễ dẫn đến ô nhiễm nguồn nước và thành phần dinh dưỡng cũng không phù hợp.

 

Mật độ cá nuôi như thế nào?

Đây là một trong những câu hỏi khó khăn và phức tạp nhất trong thực hành xây dựng Aquaponics. Mật độ cao hay thấp phụ thuộc rất nhiều vào qui mô và trình độ quản lý hệ thống của bạn. Bạn hoàn toàn có thể nuôi cá với mật độ cao như trong các hệ thống nuôi thâm canh tuần hoàn khác, nhưng vấn đề cần lưu ý là chuyện gì sẽ xảy ra cho hệ thống của bạn khi nuôi cá với mật độ cao như thế? Tất nhiên đó là vấn đề chất thải của cá và chất lượng nước.

 

Không có một công thức chung nào để xác định mật độ cá nuôi thích hợp mà phụ thuộc vào kinh nghiệm và qui mô hệ thống của bạn. Một cách đơn giản là ban đầu bạn nên thả cá với mật độ thấp và theo dõi tăng trưởng của cây trồng. Nếu như với mật độ đó, cây tăng trưởng tốt thì có lẽ đó là mật độ thích hợp cho hệ thống Aquaponics của bạn. Còn ngược lại, bạn cần phải tăng hoặc giảm mật độ cá nuôi cho phù hợp. Một hệ thống Aquaponics với 8 bể trồng cây (growbed) và 1 bể cá 5000 lít chỉ thả 70 con cá hồi nhưng cây trồng trong 8 growbeds này vẫn tăng trưởng rất ấn tượng. Điều này cho thấy ban đầu bạn không nên thả cá mật độ quá cao mà nên theo dõi một thời gian xem tăng trưởng của cá và của cây trồng để quyết định có nên tăng mật độ cá nuôi hay không. Chúng tôi hy vọng các bạn sẽ chia sẽ những thông tin về hệ thống của mình trên Diễn đàn để mọi người có thể học hỏi và dễ dàng hơn trong việc xây dựng hệ thống Aquaponics cho mình. Tuy nhiên, kinh nghiệm cho thấy bạn có thể thả cá với mật độ từ 10 – 30 kg cá/1000 lít thể tích nước.

 

Kết luận:

Aquaponics là nuôi tôm cá và trồng cây trong một hệ sinh thái tuần hoàn tận dụng vai trò tự nhiên của vi khuẩn để chuyển đổi chất thải của cá tôm thành chất dinh dưỡng cho cây trồng. Tôm cá, cây trồng phát triển một cách tự nhiên nhờ vào sự tận dụng lợi ích của nhau. Đây là phương pháp canh tác bền vững, thân thiện với môi trường, chi phí vận hành thấp vì chúng ta không cần phải thay nước hay lọc hay thêm phân bón hóa học và không cần diện tích lớn. Bạn có thể tận dụng khoảng không gian nhỏ trước sân hay sau nhà hay thậm chí là trong một góc nhà để lắp đặt hệ thống Aquaponics cho gia đình mình.

 

Hy vọng mọi người, mọi nhà có thể xây dựng một hệ thống Aquaponics cho riêng mình và tự mình sản xuất ra thực phẩm tự nhiên, sạch, bền vững và thân thiện với môi trường. Đặc biệt là trong thời buổi thực phẩm độc hại tràn lan trên thị trường không kiểm soát được như hiện nay.

 

Nguồn: sansvc.vn

Bài liên quan:

Bài mới hơn:

photo
Bạn có bao giờ nghĩ đến một tấm thiệp giáng sinh với hình cây thông ở giữa và xung quanh là những cây xanh thật đang sinh trưởng mọc xung quanh chưa?
photo
Với một không gian chật hẹp của một khách sạn trong khu phố cổ, nơi có rất ít không gian xanh. Việc sử dụng vườn thẳng đứng thực sự là một giải pháp tuyệt vời để làm xanh không gian cũng như làm cho khách sạn trở nên tươi mới và tràn đầy sức sống.

Bài cũ hơn:

photo
Các công trình kiến trúc nào cũng cần các cột trụ để đảm bảo độ vững chắc cho công trình, từ các khu nhà cao tầng, hội chợ, cầu và đường trên cao v.v..
photo
Sự kiện vườn cây xanh di động độc đáo nhằm hưởng ứng ngày lễ hội  Art on Track.
photo
Để thu hút hành khách nhất là gây sự chú ý đối với người qua lại sẽ dùng chân ghé quán không chỉ vào ban ngày mà cả vào buổi tối.